Download all exemplars
Commentary
Kairangi
Commentary
Hei tohu i te Kairangi, ka tau te whakaatu m膩ramatanga ki ng膩 tukanga toi r膿hia kia whai p膩nga ki te mahi.
Ko t膩 ng膩 mahi, he k艒whiri i t膿tahi whakatauk墨 hei kaupapa m艒 t膿tahi whakaaturanga. Ka waihanga te 膩konga i t膿tahi tukanga toi e tika ana hei whakam膩ori atu i ng膩 膩huatanga matua o te whakatauk墨.
T膩 te 膩konga mahi
Ka whakaatu ng膩 mahi (1) i te m膩ramatanga o te 膩konga ki ng膩 ara tukanga toi, 膩, ki te ara hoki i whai ia (2). Ko te tauira tuarua, koia nei te p奴take/whakaaro nui o te kaupapa matua o t膿nei ngohe, ar膩, ko te hanga i t膿tahi whakaaturanga (3). Ko t膩 te ngohe, me noho tahi te kaiako me te 膩konga ki te k艒rero, ki te whiriwhiri i t膿tahi kaupapa (4). Koia nei te tauira whakataki toikupu a te 膩konga (5). Koia nei te hua, te whakaaturanga (6). Koia nei te k艒rero whakataki me te k艒rero whakakapi o ng膩 mahi nei, o te hautaka.
Kaiaka
Commentary
Hai tohu i te Kaiaka, Ka wh膩nui te m膩ramatanga a ng膩 膩konga ki ng膩 tukanga toi r膿hia kia whai p膩nga ki te mahi.
E toru ng膩 膩huatanga tono ka toro atu e te 膩konga:
- he mahinga toi, he putanga motuhake (m膩 te 膩konga katoa ng膩 mahi)
- he whakaaturanga (he kauhau, he ataata, he whakaari)
- he tuhinga.
Kua wh膩nui te m膩ramatanga ki ng膩 tukanga toi r膿hia hei whakarite kanikani, kua whai p膩nga ng膩 tukanga toi r膿hia ki te kanikani.
Ko t膩 te wero o te tauira, he 膩ta whakamahere i 膿tahi nukuhanga mau r膩kau. Ko te whakaatu i te ara tukanga te mea nui, k膩ua ko te t奴. Me m艒hio hoki te hunga p膩nui e toru ng膩 kaupapa me whakatutuki i roto i 膿nei mahi ar膩:
- Nga mahi (1)
- Ng膩 hua i puta (1)
- Ng膩 taunakitanga (1) (ko te tikanga o ng膩 1 e toru nei, he tohu i ng膩 mahi rerek膿 kai roto i te tauira o te 膩konga. Arar膩, ko ng膩 mahi i ako, ko ng膩 hua i puta me ng膩 taunaki o ng膩 mahi o te 膩konga).
E iwa ng膩 tukanga i whakatakotohia e te 膩konga, hai k艒rero i ng膩 tukanga e whai ana i a ia.
T膩 te 膩konga mahi
T膩 te 膩konga mahi: Tauira A
Ka whakaatu te 膩konga i ng膩 tukanga, ng膩 w膩nanga kupu, ng膩 w膩nanga oro (2) (3), i ng膩 tukanga waihanga 膩 ringa i roto i 膩na tuhinga (4) (5). Ka whakaatu te 膩konga i tana tukanga m艒 te whakawhanake i ng膩 mahi (6) (7) (8). Ka whakaatu hoki te 膩konga i te tukanga o te t奴hukihuki 膩 kapa me te p艒 whakat奴whera o t艒n膩 whakaaturanga (9) (10).
Ko t膩 ng膩 mahi, he k艒whiri i t膿tahi whakatauk墨 hei kaupapa m艒 t膿tahi whakaaturanga. Ka waihanga te 膩konga i t膿tahi tukanga toi e tika ana hei whakam膩ori atu i ng膩 膩huatanga matua o te whakatauk墨.
Paetae
Commentary
Hei tohu i te Paetae, ka whakaatu m膩ramatanga ki ng膩 tukanga toi r膿hia i runga an艒 i te horopaki ka tohua hei whai m膩na. Kua whakaatu m膩ramatanga ki ng膩 tukanga toi r膿hia hei whakarite Kanikani.
T膩 te 膩konga mahi
Ka whakaatu te 膩konga i t艒na m膩ramatanga ki ng膩 tukanga ako i t膿tahi mahinga patu (1). Ka w膩nanga tahi te 膩konga me te kaiako m艒 ng膩 momo nekehanga me te karawhiu o te patu (2). Ka k艒rero te 膩konga ki 膿tahi piki ki 膿tahi heke i kite ia i roto i ana mahi (3). Ka k艒rero te 膩konga m艒 te ako i ng膩 膩hei o te patu (4) me te p奴kana (5). Ka whakamutu te 膩konga i tana k艒rero m膩 te whakapuaki i mutu pai ia i tana mahinga patu (6).
Ko te tauaromahi he tauira mahi 膩 te 膩konga e whakam膩rama ana i te mat奴 o te paerewa paetae. He mea 膩whina i te kaiako ki te k艒whiri whakataunga aromatawai ki te taumata e tika ana.
Download all exemplars and commentary [PDF, 7.8 MB]
- NCEA.education